Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Aiastia (San Migel) auzoko jaiak

Aiastia (San Migel) auzoko erromeriara txuleta piperrekin jatera joaten ziren.

-Juergara eta erromeixetara nora faten ziñain, kalera edo?

-Erromeixetara, behin esango dizut ze ein genduan. Bueno, San Migelera joaten giñan, e, txuletia piparrekin jatera, San Migelera erromerixara.

-Txuletia piparrakin jatera?

-Txuletia piparrakin jatera San Migel egunian. Hoixe izaten zan.

-Zeuek eruanda ala bertan?

-Ez, bertan, bertan. Gogorrak, e, txuletia piparrakin jateko orduan.

Miren Vallejo Arriaga (1923)

Errosario kaleko Vallejonekua etxean jaio zen. Aita, sestaoarra, bost urterekin etorri zen Elgoibarrera; ama etxekoa zen. Lau anai-arrebatatik zaharrena izan zen Miren. Aitak forjan lan egiten zuen eta amak Peñalba espartin-tailerrerako josten zituen espartinak etxean, Mirenek lagunduta. Hiru urterekin eskola txikian hasi zen ikasten, euskaraz ; sei urterekin publikoetara pasatu zen eta erdaraz jaso zituen eskolak. Hamahiru urterekin gerra hastearekin batera, eskolok bukatu ziren. Anjel ?Mutriku? eta Antonio Manterolaren zuzendaripean, antzerki lanak egiten zituzten batzokian. Urte askotan jarraitu zuen antzerkia egiten; kale antzerkiak ere egin zituen, Eztei Zaharrak, senarrarekin batera. Hamabost urterekin Valenciaga tailerrean hasi zen lanean; gero ?Alcorta y Cía?n jardun zuen ezkondu zen arte. Pako Juaristi ?Txitxarrokua?rekin ezkondu zen Txitxarrokua etxera. Mirenen koinatua Bitor Arrieta ere egon zen elkarrizketan.

Toponimia


Toponimoak

Adozar (Aozar) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Andonenea [baserriak / Urruzuno]

Artekale kalea [Kaleak eta plazak]

Bertutesorobekoaren txabola (Bertosobekoaren txabola) [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Eulogio Estarta kalea [Kaleak eta plazak]

Irunagaerrota (Pontxera, desagertua) [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Lekunberri [baserriak / Urruzuno]

Olasoazpikoa (Olasope) [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

San Joan plaza [Kaleak eta plazak]

Urkaregi [baserriak / Aiastia (San Migel)]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Ehun galdera, Eibarko AEK — 1992

Txalupa — 1976-12

Xalupa

Martin Txilibitu — 1967

Idatzia

Egunkariko mozketak

Lekukotza

elgoibar — Maritxu _Loiola Ugarteburu Elgoibar (1948)
Euskarazko lehen agiri eta batzordeak udaletxean

—Zu udaletxian hasi ziñanian, kontu danak ondiokan erderaz egingo zian udaletxian...

—Bai. Hasi ziren, esan dizudan bezela, ba, lehendabizi ofizial ateratzen ziren idatziak, bai Diputaziorako edo bai beste toki baterako, bi hizkuntzetan ateratzen ziren. Eta gero hasi ziren bilerak, Plenoak, Osoko Bilkurak, hoiek itzultzen. Eta gero baita ere Kulturako Batzordea, e? Batzarrak euskeraz egiten. Baiña asti haundirik ere ez, e! Ze feriak, jaiak, omenaldiak eta abar… denpora asko hartzen zizuten. Asko. [...]

Elgoibartarren esanetan


Desagertutako Lerun futbol zelaiaren
inaugurazio ofiziala. 1925eko apirilaren 12a.

Beti juaten nitzan Lerunera fubola ikustera. Gero, semiak Elgoibar futbol taldian hasi ziran jokatzen, eta gurasoak sarreria duan izaten gendun. Ez hori bakarrik, Lerunen leku bat naukan neretzako propio, bertan jartzeko. Garai hartan kirola zaletasuna zan; gaur egun, berriz, negozixua. Partiduak lagun giruan jokatzen ziran, eta gozamena zan haretara juatea. Batez ere, Eibarren kontrako partiduak izaten ziran berezixak. Sasoi haretako girua oso desberdiña zan, lehiakortasun handixa zaguan, baiña pertsonen arteko laguntasuna izaten zan nagusi.

José Manuel Acosta Calvo

Fubola ikustera juaten giñan. Eibarko taldia etortzen bazan jokatzera tren espeziala eta dana jartzen zeben. Orduan jende asko juaten zan partido harek ikustera. Benetako girua egoten zan egun haretan. Trenian etortzen ziran, eta basuak lapurtzen ziguezen tabernatik. Ni akordatzen naiz, bittan bai behintzat juan izan naizela estaziora, basuak batzera. Treneko orduan egitxen gendun bakarrik lan tabernan. Gero jendia fubolera juaten zan, eta gu ere bai. Bazkalostian izaten zan tren espeziala, hiru t’erdixetan edo. Zarata asko ateratzen zeben. Eta partidua amaittu eta gero, domekia bazan, musikia entzutera juaten zian plazara. Tren ordura arte musikara juaten zian.

Unzueta Iriondo ahizpak

Elgoibar eta Eibarren arteko partiduak ziranian tabernia beteta egoten zan Elgoibarko eta kanpotik etortzen zan jendiakin. Banderekin eta dana ibiltzen zan jendia. Irabazten zabenian, gaiñera, sekulakuak egitten zittuen kalian, fubolistak errezibitzen eta. Famosua izaten zan irabazten zabenian haren etorreria. Galtzen bazaben ixilik, baiña irabazten bazaben sekulako rezibimentua.

Maria Epelde Arriola

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


AITTATU: DU aditza. Aipatu. Mencionar. Pelotia aittatu didazunez, ikusi dozu partidu ederren bat azken aldixan?

BERRIKETA, berriketia: Charla, cotorreo. Zentzu peioratiboa du zenbaitetan. Zenbat kontu esate(n) ete juek! Horrek berriketia! Berriketan jardun.

ESTU HARTU: Norbaiti gogor egin. Ik. Gogor hartu.

ITXAIÑ: DIO aditza. Esperar. Itxoiñ ere bai. Baiña gero nola bigarrenian ni juan nitzan, emaztiak itxain ein zi(d)an.

MANTTO, manttua: Manco. Esku-manttua ere bai. Eskumanttua zuan bera, eta ezin zaban kotxia manejau.

PURRUSTADA, purrustadia: Haserre antzean egindako errietaren onomatopeia.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Bakoitzak beria, Jangoikua(re)n legia: Bakoitzak bereari kaso egin behar diola adierazteko, besteren gauzetan sartu gabe.

Ez izan eta bai uste, «mierda para usté(d)»!: Itxurakerietan ibiltzen denari esan izan zaio.

Illietatik gora ibilli: Lan askorekin dabilela esateko. Illietatik gora nabil lanakin!

Lotsagabientzat da mundua: Mundu honetan aurrera egiten dutenak lotsagabeak direla adierazteko.

Txahala egiñ: Oka egin. Gehixegi edan najuan bart, eta atzenian txahala ein najuan etxian.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Soldaduzka
Gudaritzara.— Argia, 1934-12-09 | Ixaka, Mirentxu
Kirola - Mendia
Mendigoizale saritua.— Argia, 1935-04-14 | Ixaka, Aberri
Kultura - Literatura
«Murugaiñ» kanpeoi.— El Día, 1933-08-05 | Ixaka
Politika - Mendigoizaleak
Erlijioa - Jaiak
Garizuma.— El Día, 1931-03-04 | Ixaka


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala