Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Txori izenak; mozoloa

Txori izenak; mozoloa.

- Dibujuekin.

- A! Ez dakit ezautuko [deten] hoixe. Zozua ta horrek lehen sasoi baten baiņa horrek desaparezidu ein dia.

- Gitxi?

- Ez dakit zerek ein daban hori. Desaparezido. Hortxe kanpotik datozenian etortzen dia baiņa ostientzin...

- Eta gabekuak, gabian eta ibiltzen diranak holakuak?

- Hori zera, euskeraz mozolua esaten diot nik.

- Mozolua?

- Mozolua. Erderaz ez dakit zela dan ere.

- Eta hontza?

- E?

- Hontza.

- Hontza? Hontza beroni uste det esaten diuela.

- Baiņa zeuek ez.

- Mozolua guk baiņa hontza, hontza bai, hontza.

- Entzunda bai baiņa zeuek ez dozue erabiltzen hori.

- Zuk entzunda bai hontza baiņa erabili ez.

- Ez, nik sekula eskuan ikutu ere ez.

- Eta gau-txorixa?

- Gau-txorixa, gau-txorixa, berorri ez dakit ez diuen esaten. Gau-txorixa beroni, gabaz beori ibiltzen da marrusaka. Bai, berorri uste dot.

- Gabian ibiltzen dian jentiari be bai ezta? Gau-txorixa.

- E?

- Gabaz ibiltzen dan jentiari be bai, ezta? Gau-txorixa.

- Bai.

Agustin Gurrutxaga Garate (1917)

Aiastia (San Migel) auzoko Berdezkunde baserrian jaioa. Aita ere bertakoa zen. Bertan bizi izan da beti. Emaztea Markina Etxebarrikoa. Gerra garaian bakarrik irten zen baserritik. Hiru urte egin zituen nazionalekin.

Elgoibartarren esanetan


Gure herriko koadrilek edozein aukera
aprobetxatzen zuten mahaiaren inguruan biltzeko.

Goizian ez genduan danok batera gosaltzen, baiņa bazkarittan eta afarittan danok sukaldian alkartzen giņan. Gero, merixendia eta holakuak lanian bertan zagozen tokira eruaten ziran.

Mariano Elustondo Aizpiri

Pertsona bat hiltzen zanian, enterrau eta gero, honrak egitten ziran. Eta zaguan kostunbria bazkarixa emateko etortzen ziran senide guztixeri. Gero ohittura hori kendu egin zaben. Eta ondo egin zaben, gaiņera. Mozkortu egitten zan jendia. Lotsagarrixa izaten zan. Nere amama hil zanian, esate batera, honretako bazkarixan 40 bat lagun alkartu ziran.

Markos Arregi Iriondo

Toponimia


Toponimoak

Altzolaberazeta [baserriak / Altzola]

Arraitzagatxabola [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Beoain (Bioin) [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Errotatxo (Errotatxogoikoa) [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Iņigez Karkizao kalea [Kaleak eta plazak]

Kurutzeta [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Musillo [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Sagasti [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Uparitzagabekoa [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Zubiaurre [baserriak / Arriaga]

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena.

Elgoibarko Udalak Gotzon Garate izeneko beka sortu zuen 2009an, euskara arloko ikerketa sustatu, eta aldi berean, idazle eta euskaralari elgoibartarra omentzeko.

Gotzon Barandiaran larrabetzuarra, euskal idazle eta kulturgilea da, Euskal Filologian lizentziatua, euskara teknikari lanetan aritutakoa, eta euskararen eta euskal kulturaren ondarea berreskuratzen, digitalizatzen eta hedatzen eskarmentu handikoa.

elgoibarreraz.eus webgunearen helburua euskarazko ondarea gizarteratzeko atari digitala prestatzea izan da. Horretarako, orain arteko lana arloka sailkatu, web-atari batean bildu eta guztien arteko loturak egin dira.

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


BASA, basia: Lokatza. LOKATZA, lokatzia ere erabiltzen da. Bidiak, berriz, oin bezela egongo balira, ondo. Hor basia galanta, besterikan ez…

ERREZ, erreza: Erretz-ekin alternantzian. Fácil. Erretze(r)a daude ohittuta horrek, eta zailtasunen bat dauanian, eztabe jakitten zer eiņ.

HONBRE!: Interjekzio moduan erabilia, aurretik esan dena baieztatzeko, eta baita norbait agurtzeko ere: –Hemen ere bilddurra pasauko zenduen? –Honbre! / Honbre! Aspaldiko!

LASTER: Adb. Pronto. Aurki ere bai.

PETRAL, petrala: Adj. Pertsona gogaikarria, zitala. Insolente.

URRIN: Adb. Urruti. Oso adinekoek erabilia.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Aide hamendik!: Norbait kanpora (edo beste leku batera) bidaltzeko.

Bilddurrak akabatzen egon: Oso beldurtuta egon.

Goixan zerua eta behian lurra dauala geratu: Dena galdu duen bati buruz esan ohi da, ezer gabe geratu den bati buruz.

Jota egon: 1. Ikus Burutik jota. 2. Lur jota, hauts eginda: Jota geldittu nok entzun doten berrixakin.

Ondo egiņaren pagua, ate ostian palua!: Ondo egiten duenak ordain edo estimazio egokia jasotzen ez duenean erabiltzen da.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Diru biltzeak
Arpidea.— Euzkadi, 1931-07-10 | Atxolin
Kirola - Lasterketak
Laisterketa.— Argia, 1935-10-27 | Aixerixa, Mirentxu
Kultura - Zinema
Euzkadi.— El Día, 1934-01-13 | Aixerixa
Politika - Udala
Zinegotzi berria.— El Día, 1930-06-19 | Aixerixa, Agurtzane
Erlijioa - Kongregazioak
Gogojardunak.— Argia, 1934-03-11 | Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala