Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

San Antolin etxabe batera eraman zuten

San Antolingo ermita bota egin zuten autobidea egiteko. Etxebizitza batzuen etxabean dago orain santua.

-San Antolin, oso edarra zan han ermitta aldia San Antolin.

-Autopistiakin kendu egin eben?

-Bai.

-Eta ez zeben egin iguala?

-Bueno, beste bat dago, baina etxe haundi bat hor eginda, etxian azpixa. Entenditzen dozu? Elizia dago...

-Orduan San Antoliñen ermitta hori oin dauela esan dozu dagola etxe baten azpixan?

-Etxe baten azpixan. (gizonak berba egiten du). Alderdi baten dago tabernia eta bestian dago, eliza eitten da.

-Ermittia?

-Bai ermitta. Hantxe dao San Antolin. Meza hantxe ematen dabe ta hantxe dao oin San Antolin.

-Lehengo lekuan dago?

-Ez, pixka-pixkat apartetxuao. Hurrian baiña apartetxuao, pixka apartetxuao. Autopistan azpixan dao hori oin dauana. Ta lehen zauana aurrerao, pixkat aurrerao. Zan ermittia, aldamenia etxia, ta zan ermittalde polit-polit bat. Eta gero autopistia etorri zan eta eliminau zaben dana. Eta oin han rotondia, San Antoliñen han rotondia-eta badao, ba hantxe zan elizia. Ta gero rotonda bat ein zaben han eta ya eliminau zan...

Bentura Arrieta Bergaretxe (1925)

Arriaga bailarako Irabaneta baserrian jaio zen. 10 anai-arrebatatik bederatzigarrena izan zen bera. Bi ahizpa gerra denboran hil zitzaizkion gaixotasunen ondorioz. Aita etxekoa eta ama Arriaga bailarako Zabalatorre baserrikoa zen. Aita hargina zen, zubigintzan eta beste harlanetan aritutakoa. Elgoibarko herrigunera ura eramateko lehen obra berak egin omen zituen. Etxetik 2 kilometrora zegoen Altzolako eskolan ikasi zuen, Altzola eta Mendaroko beste ikasle batzuekin. Eskola bukatu eta etxean geratu zen, harik eta 26 urterekin Olazarragara ezkondu zen arte etxeko Iñaxio Esnaolarekin. Sei seme-alaba izan dituzte. Baserriko bizimoduari buruzko azalpen ugari ematen ditu.

Elgoibartarren esanetan


Eibarko Ipurua futbol zelaia inauguratu zeneko partiduan,
Elgoibarko Klub Deportiboak aurkeztu zuen hamaikako titularra.
1947 urteko azaroaren 14a.

Neri fubola gustatzen zitzatan, eta Elgoibarko taldeko soziak giñan kuadrillako lagunak. Lehen Elgoibar eta Eibarren arteko partiduak izaten ziran, baiña gero harek ixo egin zeben goragoko kategorixara. Burruka haundiko partiduak izaten ziran harek, eta jende asko etortzen zan ikustera, Eibartik ere bai. Anbiente ona egoten zan, baiña batzuetan hasarratu eta dana egitxen ziran.

Teodosia Iriondo Garate

Euren futbol zelaixa izan aurretik, eibartarrak Elgoibarrera etortzen ziran jokatzera. Gogoan daukat Ipurua inauguratu zebeneko eguna. Egun hartan, Domingo Arrillagak, Eibarko medikuak, kopa bat eman zaban inaugurazio partido haura irabazten zabanarentzat. Partidua Eibar eta Elgoibarko taldiak jokau bihar zeben. Eulogio Etxeberriak, orain Bilbon jokatzen dauanaren aittittak, gola sartu zauan, eta Elgoibarrek irabazi zauan 2 eta 0. Gu Txankiaren kamioian juan giñan, Ezkurra txofer zala.
Elgoibarkuak irabazi zebenian, kamioian babestu behar izan gendun, eta korrika batian, handik ospa egin, gure kontra harrika hasi ziralako. Han geldittuz gero, hilko giñuezen.

Eugenio Diego Aranburu

Baten egin genduan partidua Lerunen, Altzolako zaharrak eta gaztiak. Rivero izan zan arbitrua. Elgoibartarra zan, eta Primera Division-eko arbitrua izandakua. Enpatau egin gendun. Etxian jendia hasarratu egin zan, zaharrak eta gaztiak. Hortxe egon zan asuntua; ama, aitta, amama... batzuk gaztien fabore, beste batzuk zaharren fabore... azkenian danak hasarre. Altzolako jende guztia juan zan ikustera. 1960 urtian edo izango zan partidu hori... Baja mordua, gaiñera, gero, eh! Hurrengo egunean lanera juan bihar, eta lanera ezin juan! Partidua kondiziuetan jokau zan; abarkekin jokau bihar zan, bestela, ostikada peligrosuak jo. Gaiñera, elurra egin zauan.

Juan Lariz Garate

Toponimia


Toponimoak

Altzola [Baserri auzoak]

Arostegipalazioa [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Belortzagierreka [Errekak]

Errezabal etxea (Benito baserria) [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Idotorbe (San Pedro) [Baserri auzoak]

Kortazar kalea [Kaleak eta plazak]

Mortarikaerreka [Errekak]

Pontxeraerreka [Errekak]

Upaegigoiti (Upaigoiti) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Zirardatxikigoikoa (Ziarda Txiki Goikoa) [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena.

Elgoibarko Udalak Gotzon Garate izeneko beka sortu zuen 2009an, euskara arloko ikerketa sustatu, eta aldi berean, idazle eta euskaralari elgoibartarra omentzeko.

Gotzon Barandiaran larrabetzuarra, euskal idazle eta kulturgilea da, Euskal Filologian lizentziatua, euskara teknikari lanetan aritutakoa, eta euskararen eta euskal kulturaren ondarea berreskuratzen, digitalizatzen eta hedatzen eskarmentu handikoa.

elgoibarreraz.eus webgunearen helburua euskarazko ondarea gizarteratzeko atari digitala prestatzea izan da. Horretarako, orain arteko lana arloka sailkatu, web-atari batean bildu eta guztien arteko loturak egin dira.

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


ASTEGUN, asteguna: Lan-egunak. Astegun buruzuri: Aste erdia aste bukaerarekin kontrajartzeko. Hik dakak baloria, hik: Gabiñera hua afaltzera astegun buruzurixan!

EGOSKOR, egoskorra: Amore ematen ez duena. Terco. Temosua ere bai.

HAGIÑ, hagiña: Diente, muela. Hortz / hagiñ bereizketa hagiñ-en alde neutralizatuta geratzen da gehienetan: hagiñ erabiltzen da guztietarako: hagiñak garbittu, haginkadia, hagiñak erakutsi ... Hortz hitza aurrekoak adierazteko bakarrik erabiltzen da, baina ez askotan.

KOIÑATA, koiñatia: Cuñada. Eta neukan kostunbria zapatuan, eguerdi artian, ordubixak arte zela eztan bazkaltzen, pixkatian behera, koiñatana. / Gaur eztakitt etorriko dan koiñata. Semiak, batak edo bestiak, altzatzen dabe gora.

ORATU: Ikus OBATU sarrera. Heldu.

TXARRIDUN, txarriduna: Txerrien tratantea.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Aterik a(d)iña ( / beste) maratilla euki: Gauza guztientzat erantzuna edo irtenbidea daukanari esaten zaio.

Eskerrak ... eskumiari: Hitz-jokoa, norbait eskerrak ematen hasten denean erabiltzeko, berdin ahoskatzen dira-eta bi hitzak (esker eta ezker). —Eskerrak ... —Bai, ezkerrak [eskerrak] eskumiari!

Hill arte bizi: —Bizi haiz? —Bai, hill arte behintzat bai!

Lapurrak lapurrari bildur: Lapurrak uste du besteak bera bezalakoak direla.

San Bizente hotza, neguaren bihotza: Urtarrilaren 22a da San Bizente eguna.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Diru biltzeak
EL DIA'ren arpidea El Día, 1931-11-13 | Aixerixa
Kirola - Lasterketak
Laisterkariak.— Euzkadi, 1931-01-24 | Aberri, Aixerixa
Kultura - Literatura
Euzko-Irakurgayak.— Euzkadi, 1932-12-04 | Aixerixa
Politika - Mendigoizaleak
Mendigoizaliak.— Argia, 1933-03-26 | Mirentxu
Erlijioa - Ekitaldiak
Bederatziurrena.— El Día, 1933-04-01 | Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala