Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

"Gabon jaixetan" kanta (1)

"Gabon jaietan" kanta.

1

Gabon jaixetan etxera joanda

lendabiziko berbia

ama etortzen jata atera

hemen da nere semia,

Bilbo aldetik irabazian

pasa da urtebetia,

honek dirua ekarriko dit

badaukat esperantzia.

Ez dezu euki espero txarra

neure amatxo maitia.

2

Amai atzera kontestau bihar

neuk daukat asko penarik,

Bilbao aldetik aspaldi hontan

ez degu irabazirik.

Patronalak ere karuak eta

erdixok lanik gaberik,

trena pagauta etxait sobratu

txakur txiki bat besterik,

hobe zenduen ein ez bazendu

neure moduko semerik.

Maria Ormaetxea Iņarra (1916)

Eibarko Iraegi baserrian jaio zen, zazpi anai-arreben artean. Ama bertakoa zuen eta aita Aramaioko Kerizti baserrikoa. Bertso kantaria izan da bizi guztian, aita Julianek irakatsita. Hogeita hamar urte zituela, Elgoibarko Aizpizkarbekoa baserrira ezkondu zen, bertako Casto Agirregomezkortarekin. Hiru seme-alaba izan zituzten.

Toponimia


Toponimoak

Amuskategi [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Arriaga [baserriak / Arriaga]

Berdun [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Etxeberrimetal [baserriak / Arriaga]

Iriartetxeberria (Iriarteberri) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Legarda [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Olaso [Industrialdeak]

San Bartolome kalea [Kaleak eta plazak]

Urazandi kalea [Kaleak eta plazak]

Zuluetabekoa [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Amatxo — 1969

Bidegileak (Gotzon Garate) — 2009

Xabiertxo — 1970

Estudios de sintaxis vasca (Luis Villasante) — 1978

Ikastola mugimendua 1960-2010 — 2010

Trinitateetako umeen danborrada — 1975

Lekukotza

elgoibar — Pello _Arrieta Soraiz Elgoibar (1950)
Euskal kulturaren astea eta Urruzunori omenaldia

—Gaiņera, plataforma hoietan Euskal Astea ere antolatzen gendun urtero, euskera eta euskal kulturaren astea. Eta ekartzen gendun, ba, Juanito San Martin euskeraren inguruan, euskal historia klase zeraren bat… hitzaldiren bat emateko, euskal literatura eta abar eta abar.

—Liburu eta diska azoka be...

—Liburu eta diska azoka. Gero ez naiz gogoratzen ze urtetan zan, baiņa Pedro Migel Urruzunoren urteurrena izan zan. Ez dakit jaiotzaren urteurrena izan zan... ez, jaiotzarena... edo beharbada bai edo lehen liburuarena. Eta zera antolatu gendun ere, eta guk ere parte hartu gendun horretan. Eta Euskaltzaindiko bilera udaletxian antolatu zan horren bueltan. Irratitik ere, ba, horren berri eman genduan. [...]

Elgoibartarren esanetan


Joxe Gurrutxaga eta bere familia,
Urkiri baserrian, 1930 urte aldera.

Gu guztira hamaika anai-arreba izan gera, eta lo egitteko orduan bi oheko habittaziuak baldin baziran etxian, lau sartzen giņan bakoitzian, gitxienez biņaka.

Markos Arregi Iriondo

Maiorta basarrixan ez genduan atia giltzakin ixten ertetzerakuan, ezta pentsatu ere! Orduan ijitto asko ibiltzen zan, baiņa guk ez genduan iņoiz ixten. Giltz bakarren batzuk egongo ziran orduan. Itxi egitten zan atariko atia, eta gero zakan burdiņ bat hatzaparrakin atia zabaltzeko ibiltzen zana. Burdiņ hori zulo baten sartzen zan. Trankia esaten zitzakon.

Mariano Elustondo Aizpiri

Guk tabernia gendukan San Inazio kalian (gaur egun Trenbide kalia), eta beti egoten zan familixako baten bat bertan. Hala ere, ertetzerakoan beti ibiltzen gendun giltza.

MĒ Rosa Unzueta Iriondo

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


AKORDU, akordua: Recuerdo. Eta Elgoibarren, nere akorduan, hiru ero itxo zian bakarrikan errekan.

BIHARBADA: Igual ere bai. Oiņ, biharbada eukiko deu atakia, sartzeko; igual larra eukiko deu. / Ordurako, biharbada bai, ezautuko naban, baiņa oin zeu ezagutzia moruan ero, ezta?

ETXANDO PUŅETAS!: Azkar, bizkor. Enfatikoa. Arrankau zanian, jota dana, jota etxando puņetas kalera atzera danak.

IZATEZ: Natural de, por naturaleza. Zestuakua zan izatez, baiņa hor ze(r)ian bizi da, Markiņan.

MATRAILLEKO, matraillekua: Belarrondoko. Eta, bestela, zapata zikiņekin pormauta iual da, garbitzera atzera kuartelera bialtze zixen. Eta igual takatekoren bat, gaiņera, matraillekoren bat igual.

SALTZEKO (EGON): Salgai. Bizikletia erosi nahi nion Gelatxorrotako ugazabari. Eta galdetu nion zenbat diru bihar zaban, saltzeko zauan da.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Beriak beranak izan, eta bestianak erdibana euki: Berea partekatu ez, baina besteena partekatu nahi izaten dutenei esaten zaie.

Gatz gutxiko pertsonia: Soso / -a. Horrek etxakak gatzik txistiak kontatzeko.

Jakiņian egon (jakiņa(re)n gaiņian egon): A sabiendas. Ordurako jakiņian egoten ziran.

Narrutik ordaindu: Garesti ordaindu. Narrutik ordaindu (pagau) biharko dok atrebentzixa hori!

Txorixa baiņo ariņagua izan: Oso ariņa izan.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Ezkontzak
Ezkontza.— Argia, 1935-02-03 | Aberri, Mirentxu, Ixaka
Kirola - Futbola
Ostiko kirola.— Argia, 1935-11-03 | Aixerixa, Ixaka
Kultura - Musika
Eusko Abesbatza.— Argia, 1935-11-10 | Mirentxu, Egi Luze
Politika - Mendigoizaleak
Alberdi erail dute.— Euzkadi, 1936-08-21 | Aixerixa
Erlijioa - Kongregazioak
Luistarrak.— El Día, 1933-06-20 | Ixaka


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala