Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Zortzi urte zituela, aita hil zitzaion

Aita hil zitzaionean, zortzi urte zituela, bera eta anaia bi babes-etxetan hartu zituzten, eta arreba bat Araiara joan zen. Urte bi eman zituen babes-etxean.

-Lehen esan dostazu ospittalian zeundela gerria hasi zanian.

-Bai. Aitta zela hil zan eta bost umekin geratu zan; laurekin baiña gero bosgarrena jaixo zan sei egunera. El día trece jaixo zan beste anaixa.

-Amakin ospittalian?

-Ez. Ospittalian egon giñan anaixa eta arreba bi, beste arreba bat Araiara joan zan.

-Ama zer geratu zan, etxian?

-Etxian. Lana bilatzen. Bizi egin bihar zaban harek ere ta.

-Eta ospitalian zenbat denporan egon ziñan?

-Ba bi urte edo holakotxen bat. Seguru ez dakit.

-Eta gero atzera etxera amakin?

-Klaro.

-Ama lanian hasitta edo?

-Ama hasi zan "interina" esaten dana

Fermin Ruiz de Gauna Ibañez de Garayo (1923)

Elgoibarren jaio zen. Aita Barrundiako Audikana kontzejukoa, eta ama Aguraingoa zituen. Bost anai-arrebatatik zaharrena zen Fermin. Zortzi urte zituela galdu zuen aita, eta bere bi anai-arrebarekin Elgoibarko babes-etxean hartu zuten. Hamahiru urterekin Ciara makina-erreminta lantegian hasi zen lanean. Hamaika urte Ciaran eginda, Sigmara joan eta bertan jardun zuen jubilatu arte. Pilota eta futbol zalea zen; Elgoibar futbol taldeko atezaina izan zen, baina pilotari profesional bihurtu zenean utzi behar izan zion futbolari. Barakaldon 1944. urtean debuta egin eta hemeretzi urtez jokatu zuen profesional mailan, lantegiko lana alde batera utzi gabe. Elgoibarko Anjelita Alzibarrekin ezkondu zen eta bi seme izan zituzten.

Toponimia


Toponimoak

Agirrejaunzuri [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Antsolaerdikoa [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Artetxe (desagertua) [baserriak / Urruzuno]

Bizkotxa [baserriak / Arriaga]

Galbarrategierreka [Errekak]

Iturburutxabola [baserriak / Urruzuno]

Lerun kalea [Kaleak eta plazak]

Olasope kalea [Kaleak eta plazak]

San Pedro kalea [Kaleak eta plazak]

Urkieta (Urkitza) [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Txitxilibakio — 1986-12

Gramática vasca

Idatzia

Txitxilibakio — 1986

Cuadernos de vascuence hablado — 1968

Mutuaren hitzak (Hasier Etxeberria) — 2005

Lekukotza

berriatua — Angel _Ugarteburu Meabebasterretxea Berriatua (Bizkaia) (1942)
Elgoibarko bertso eskolako saioak, txapelketak...

Urtero halaxe. Astero klasiak eman. Pasatzen dana, klaro, ez gendun mugarik jartzen. Ta, orduan, jente asko apuntatzen zan ta askotan bertso-eskola baiño gehiago guarderia bihurtzen zan. Esan nahi dot umiak danak... eta danakain bertso-mundua... Ta ze eitten gendun? Ba kantuak ikasi. Zeranak, Bilintxek kantatu zittuenak, “Triste bizi naiz eta hilko banintz hobe” eta bestea eta… edo Txirritak kantatutako besteak eta… holan, bertsoak ikasi eta ikasi. Gero, gaiñera, Dorronsorok urte horretan talde bat alkartu giñan komeni zalako bertsoak ataratzia bere musika eta guzti, herriko tradizioan zeuden bertsoak, memorian zeudenak, eta baita ere Antonio Zabalak Hauspoan bildutako hoiek eta. [...]

Elgoibartarren esanetan


Juliana Zubizarreta,
senarra eta lehenengo bost seme-alabak
Aldapa baserriaren sarreran. 1942 urtea.

Oingo gaztiak goizago hasten dira eskolan, kalian dabiz danak, lagunak kalian... ta libreago dira. Soltuaguak dabiz. Guk ez gendun San Lorentzotik ertetzen, iñora. Ez zauan oin bezela autorik, ezta bizikletarik... oiñez jun bihar zan danera.

Joxe Gurrutxaga Lizarralde

Elgoibarko kalietan bizi giñanok, umetan denpora asko ibiltzen giñan kalian. Besterik ez zauan ta deporte asko egitten gendun. Mendira edo bizikletan ibiltzera juten giñan. Oingo gaztiak nahikua diru manejatzen dabe, baiña guk bat ez. Txakur haundi bi kostatzen zaban ziniak, ta erriala izaten zan pagia... Ia zelan konpontzen giñan gu!

Ramon Maiztegi Iriarte

San Lorentzoko Armaite Behekoa basarrixan hamaika anai-arreba bizi giñan gurasuekin. Ni nitzan hamargarrena... Lehen aitton-amonak ere hantxe bizi izan ziran.

Juliana Zubizarreta Gurrutxaga.

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


APROBA, aprobia: Prueba. Bueno, ez zaitxezte estutu, hola ta hola aprobia eingo dogu ta.

DESKANTSU, deskantsua: Atseden. Descanso. Egunian zihar? Ze eingo dot, ba, ezetarako ez naiz ta; ezer ez oiñ, etzanda egoteko gogua besterik ezer ez: deskantsuan ondo, ohian.

GELDITTU: DA aditza. Geratu ere bai. Eta, holaxe, ba, hamentxe Barrutianian gelditxu zan ostatuan.

KARGAU: DU aditza. Arrunk. Emakume bat haurdun geratu edo norbaitek utzi. Kargauta laga jok nobixia.

NOIZ EDO NOIZ: Alguna vez que otra. Ikus BEHIÑ EDO BEHIÑ.

TOMA!: Interjekzioa. Horrek anaixok gaztetan etxaudezak larre motzian ohittuta, eta toma eitten jauek lanari!

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Beltza izan: Handia izan. Beltza dok, ba! Oinguan ere dana gaizki erten jakuk!

Gabonetan kerixak!: Zerbait ondo estimatuta dagoenean esan ohi da, adieraziz ezinezkoa ere egingo lukeela batek, egindako mesedearen ordainetan.

Ixkua izan: Mutil handiengatik (eta gizenengatik) esan ohi da batez ere. Hori dok ixkua, hori!

Nabarmen geratu: Quedar en evidencia: Nabarmen geratu zan hankasartze horrekin.

Tximistia baiño azkarrago: Oso azkar.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Heriotzak
Izparrak.— Euzkadi, 1932-06-01 | Aberri
Kirola - Pilota
Kultura - Literatura
Olerkiak.— Euzkadi, 1931-07-29 | Aixerixa
Politika - Mendigoizaleak
Mendigoxaliak.— Euzkadi, 1931-07-29 | Aixerixa
Erlijioa - Jaiak
Aste deuna.— Euzkadi, 1935-04-13 | Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala