Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Aiastia (San Migel) auzoko jaiak

Aiastia (San Migel) auzoko erromeriara txuleta piperrekin jatera joaten ziren.

-Juergara eta erromeixetara nora faten ziņain, kalera edo?

-Erromeixetara, behin esango dizut ze ein genduan. Bueno, San Migelera joaten giņan, e, txuletia piparrekin jatera, San Migelera erromerixara.

-Txuletia piparrakin jatera?

-Txuletia piparrakin jatera San Migel egunian. Hoixe izaten zan.

-Zeuek eruanda ala bertan?

-Ez, bertan, bertan. Gogorrak, e, txuletia piparrakin jateko orduan.

Miren Vallejo Arriaga (1923)

Errosario kaleko Vallejonekua etxean jaio zen. Aita, sestaoarra, bost urterekin etorri zen Elgoibarrera; ama etxekoa zen. Lau anai-arrebatatik zaharrena izan zen Miren. Aitak forjan lan egiten zuen eta amak Peņalba espartin-tailerrerako josten zituen espartinak etxean, Mirenek lagunduta. Hiru urterekin eskola txikian hasi zen ikasten, euskaraz ; sei urterekin publikoetara pasatu zen eta erdaraz jaso zituen eskolak. Hamahiru urterekin gerra hastearekin batera, eskolok bukatu ziren. Anjel ?Mutriku? eta Antonio Manterolaren zuzendaripean, antzerki lanak egiten zituzten batzokian. Urte askotan jarraitu zuen antzerkia egiten; kale antzerkiak ere egin zituen, Eztei Zaharrak, senarrarekin batera. Hamabost urterekin Valenciaga tailerrean hasi zen lanean; gero ?Alcorta y Cía?n jardun zuen ezkondu zen arte. Pako Juaristi ?Txitxarrokua?rekin ezkondu zen Txitxarrokua etxera. Mirenen koinatua Bitor Arrieta ere egon zen elkarrizketan.

Toponimia


Toponimoak

Amuskategi [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Arriaga [baserriak / Arriaga]

Berdun [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Etxeberrimetal [baserriak / Arriaga]

Iriartetxeberria (Iriarteberri) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Legarda [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Olaso [Industrialdeak]

San Bartolome kalea [Kaleak eta plazak]

Urazandi kalea [Kaleak eta plazak]

Zuluetabekoa [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Tekniko-industriak hiztegia (erdara-euskara) — 1976

Euskal izendegia — 1983

Marxen ondoko errebisionismoa (Gotzon Garate) — 1974

Ikastola mugimendua 1960-2010 — 2010

Euskal abestiak — 1961

Ikasteko

Lekukotza

elgoibar — Miren _Vallejo Arriaga Elgoibar (1923-2020)
Euskara irakasteko Oņatibiaren liburua

—Eta zuk euskerazko eskolak emon zittuanian, aurretik ibilita zeozen euskeria erakusten? Planik edo libururik edo ezer bazeukatzuen edo?

—Ez, ez. Atzoegon nitzan ni, , eraņun egon nitzan Donostian eta zabaldu naban kajoi bat eta euskerazko zerak. Esaten naban: nik hau eman naban? Ze liburu ibilli naban? Eta honek danak nik erakutsi nittuan, nik honek danak?

—Zer zien? Orduan euskera baturik eta ez zegoen, ezta?

—Ez, baiņa "zu zara" eta "i aiz" eta. Ni hika sekula ez naiz ibili. "Hi haiz" eta, "hura da" eta "gu gara" eta "gu garenok", eta "gu joan giņan" eta. Hori danak neukazen, da-da-danak hantxe liburuan.

—Eta ze liburu jarraiketan zebein, bertako euskeria edo gipuzkuakua edo?

—Ez, hemengua. [...]

Elgoibartarren esanetan


Inazio Bereziartuak zuzendutako orkestra.
Irudian honako hauek ere agertzen dira: Juanita Zubizarreta,
Azpiazu, Epelde, Etxaniz anaiak, Cordero, Salaberria eta beste bat.

Musikia asko gustatzen zitzatan. Jaiero juten giņan musikia entzutera plazara. Zinetik zazpirak inguruan ertetzen genduan, eta berehalaxe hasten zan musikia. Elgoibarko Musika Bandiak jotzen zaban, gabeko bederatzirak arte. Giro politta egoten zan jaiero. Dantzan egitten naban, baiņa ezkondu ezkero ez asko.

Maria Epelde Arriola

Musikia ikasi naban Inazio Bereziartuarekin, urtebete baiņo gehixago. Baiņa belarririk pittin-pittin ez nakan, eta gero laga egin naban. Bereziartua desesperau egitten zan. Hiru lagun giņan, Luzia Alkorta, Arcadia Gabilondo eta ni. Ez gendukan belarririk ez batak ez bestiak. Batak gaizki eta bestiak gaizkixago. Eta azkenian laga egin genduan gurekin ezin zabalako. Bere etxian ematen zittuan klasiak, Santa Ana kalian. 10 edo 11 bat urte eukiko nittuan nik orduan. Klase partikularrak ziran. Nola klasera jun bihar giņan bazkalorduan izaten ziran klasiak, ordu bata eta erdixetan. Bost miņutuan juten giņan, leziua eman eta hurrengo egunerako... estudixau beste leziua.

MĒ Josefa Unzueta Iriondo

Mutrikun jaixo nitzan, eta txikittatik egunero juten nitzan solfeua ikastera. Ahotsa edukatzen ere ikasten genduan. Nere etxian bazaguan pianua, gure amak pianua jotzen zaban eta gure aittak bandan. Gure anai bat abadia zan, eta oso ondo jotzen zaban organua. Gero kubano egin zan, eta han pianoko eskolak eman zittuan.

Nikasi Andonegi Sustaeta

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


AKASO: Beharbada. Akaso etorriko dok berri ona.

BIHAR, biharra: LAN, lana ere bai. Umiak badaukez bost edo, baiņa hazitxa. Baiņa danak enpleauta daukaz, biharrian. / Bueno, lanik gogorrena neretzako izaten zan, kalian biharrian ibiltze(n) nitzanian, udakua. / Eta han eitte(n) genduan, hiru errelebotan biharra.

ETXANDO BIRUTAS!: Azkar, bizkor. Enfatikoa. Etxando birutas alde egin jok Mikelek!

IZAN EZIK(AN): Excepto. Baiņa orduan da, Elgoibarren basarrikua izan ezikan, kalekuak, ya normala zan igarixan eitxia. Normal, normal, normala.

MASUSTA, masustia: Mora, zarzamora.

SALTAKA: Antxi(n)txika eta korrika ere bai. Haura amaitzen zuan, eta gero aber ze eitten genduan? Kurutzetan beranduago hasten zuan, zortziretan ero igual. Eta haura amaittu, eta Kurutzetara etortzen giņuazen, saltaka.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Adarra jo: Tomar el pelo. Adarra jotzeko makiņia asmatu. Hori adierazteko, ez da jatorra *Illia hartu esapidea.

Bertan Bilbo!: Espero ez den norbait aurkitzean edota ahotan daukagun pertsona agertzen denean esaten da.

Gero izango dira komeriak horren antzekoa.

Jan-txakurra izan: Gauza askotarako balio ez duenari esan ohi zaio, alferra denari; jateko bai, baina lan egiteko hurbiltzen ez denari. Basarri harétan ere, jan-txakurra ugari: lau seme, eta danak kalian, festan.

Nolako egurra, halako ezpala: Seme-alabak gurasoen antzekoak direnean esan ohi da.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Jaiak
Deun Mikel.— Argia, 1935-10-06 | Aixerixa, Ixaka, Mirentxu
Kirola - Lasterketak
Laisterketa.— Argia, 1935-10-27 | Aixerixa, Mirentxu
Kultura - Dantza
Ezpatadantzariak.— Euzkadi, 1934-07-28 | Aixerixa
Politika - Batzokia
Salgai.— El Día, 1933-06-16 | Aixerixa
Erlijioa - Jaiak
Aste deuna.— Euzkadi, 1936-04-05 | Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala