Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

"Ni naiz bertsolaria" bertsoa

Gaztetako bertsoa: "Ni naiz bertsolaria" kantatzen du.

-Neskatillatxua ziñanian kantatzen zeben bertso bat...

NI NAIZ BERTSOLARIA

Ni naiz bersolaria

Artxiolakua

nere kontrarixua

Zuanetakua (zuenetakua?),

nahi dabena etortzeko

Gipuzkuakua

orduan joko-gu

kitarra majua.

Maria Ormaetxea Iñarra (1916)

Eibarko Iraegi baserrian jaio zen, zazpi anai-arreben artean. Ama bertakoa zuen eta aita Aramaioko Kerizti baserrikoa. Bertso kantaria izan da bizi guztian, aita Julianek irakatsita. Hogeita hamar urte zituela, Elgoibarko Aizpizkarbekoa baserrira ezkondu zen, bertako Casto Agirregomezkortarekin. Hiru seme-alaba izan zituzten.

Toponimia


Toponimoak

Aldamendi [baserriak / Urruzuno]

Armaregietaberria (Armarietaberri) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Bekoerreka [Errekak]

Erreketa [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Ibaitarte [Industrialdeak]

Karmen plaza [Kaleak eta plazak]

Mokoroa [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Patxiren txabola [baserriak / Urruzuno]

Txillarre [baserriak / Sallobente-Ermuaran]

Zaturioerreka [Errekak]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Erriaren meza — 1966

Kristau ikasbidea bertsotan — 1950

Xabiertxo — 1970

Txitxilibakio — 1987-12

Euskal kantak — 1960

Ikastola hiztegia

Lekukotza

berriatua — Angel _Ugarteburu Meabebasterretxea Berriatua (Bizkaia) (1942)
Elgoibarko bertso eskolaren sorrera

Izarran sartu nintzen ni, gogoratzen naiz, ordurako Andres-eta ere bazeuden. Eta hor `Etxegiña´ Santa Ageda eskean ibiltten zen bat zegoen, Sebas Larrañagaren aitttitta, `Etxegiña´, eta harek ba egitten zittun bere… Santa Ageda eskian kalez kaleko kantaldiak eta abar. Eta omenaldia egin bihar zitzaiola eta omenaldi zererako Antton Aranburuk esan zidan: “HI, idatzi zak artikulo bat periodikuan honen omenaldia dala eta zelan berak asmatuak diran salbia eta abar”, kantatzn dana: "Jangoikua... larala...." salbe hori, hemen hiletetan kantatzen da salbe hori. Eta urte hartan bertan, 80an, egin gendun omenaldi bat `Etxegiña´ren erretiroa zala eta, bazihoalako. [...]

Elgoibartarren esanetan


Juliana Zubizarreta,
senarra eta lehenengo bost seme-alabak
Aldapa baserriaren sarreran. 1942 urtea.

Oingo gaztiak goizago hasten dira eskolan, kalian dabiz danak, lagunak kalian... ta libreago dira. Soltuaguak dabiz. Guk ez gendun San Lorentzotik ertetzen, iñora. Ez zauan oin bezela autorik, ezta bizikletarik... oiñez jun bihar zan danera.

Joxe Gurrutxaga Lizarralde

Elgoibarko kalietan bizi giñanok, umetan denpora asko ibiltzen giñan kalian. Besterik ez zauan ta deporte asko egitten gendun. Mendira edo bizikletan ibiltzera juten giñan. Oingo gaztiak nahikua diru manejatzen dabe, baiña guk bat ez. Txakur haundi bi kostatzen zaban ziniak, ta erriala izaten zan pagia... Ia zelan konpontzen giñan gu!

Ramon Maiztegi Iriarte

San Lorentzoko Armaite Behekoa basarrixan hamaika anai-arreba bizi giñan gurasuekin. Ni nitzan hamargarrena... Lehen aitton-amonak ere hantxe bizi izan ziran.

Juliana Zubizarreta Gurrutxaga.

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak”� izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


ATARRAMENTU, atarramentua: Destino. Normalean negatiboki ulertuta. Gurasuak hil jakoz, eta ze atarramentu etarako jok gazte horrek oiñ?

EGUZKI-GALDA, eguzki-galdia: Eguzkiak gogorren jotzen duen unea. Eguzki-galdatan juan giñan Karakatera.

HALAKO ETA HOLAKO: Fulano y mengano. –Ba, ju’ari halakona bai. / Pelota partiduak! Holako ordutan halako partidua dago, eta koño! Edarra partidua! Hori ikusi ein bihar dogu.

KONFORMIDADE, konformidadia: Conformidad. Trankil bizi giñan, ederki: konformidadia zauan, zeatxik danok giñalako igualtsu, konformidadia geunkan. Konformidadian: en comparación. Konformidadian, hik nik baiño hobeto irabazten dok.

OSTE, ostia: -ostian: 1. Denbora: Denborari dagokiola, ondoko edo geroko aldia; ondoren: Partiduan ostian ...; meza ostian, afalostian ... Eta telebisiua, berriz, eguardixan eukitzen juat pixkat, eta gabian, apalostian. / Musian eitxen gendun len. Baiña oiñ… Oiñ eztago, oiñ lagun gitxi gaude. Lehen meza ostian da igual, juntau ezkero jendia. 2. Lekua: espazioari dagokiola, atzeko aldea; atzean. Emakumiak asko dauaz, gizonezkuak ere eongo dittuk, etorri Salontzora plazatikan etorri, eta gero, elizian ostetikan, bueltia eiñ, eta behera jute(n) (d)iranak.

TXIMA, tximia: Pluralean sarritan. Ilea. Zentzu peioratiboan, normalean. Askotan zentzu gutxiesgarrian. Horrek dittuk tximak, horrek! / Mutill tximaluze bat etorri dok ate joka, eta etxauat atia iriki.

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Asto-lanak egiñ: Lan gogorrenak eta eskergaiztokoenak egin.

Elur urte, gari urte: Elurra egiten duen urtean garia ugari izaten dela adierazteko.

Hartzeko, ereiñ egin bihar da: Ezer ez bada ematen, hartzea ere zaila dela adierazteko. Ikus Ematen ez dauanak, hartzen lanik ez!

Kukuak oker jo (norbaiti): zorte txarra eduki.

Presia egittia alperrik dok, behiñ ura juan eta gero: Bere garaian egin behar ziren gauzak beranduegi egitea alferrik dela adierazteko.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Irakaskuntza
Azterketak.— El Día, 1930-06-22 | Aixerixa
Kirola - Lasterketak
Kultura - Literatura
Euzko-Irakurgayak.— Euzkadi, 1932-12-04 | Aixerixa
Politika - Hauteskundeak
Auteskundiak.— Euzkadi, 1936-01-22 | Aixerixa
Erlijioa - Ekitaldiak
Gogo Jardunak.— Euzkadi, 1931-03-18 | Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala