Elgoibarko ahotsak


ahotsak.eus

Domeketan goizeko mezara eta gero etxe garbiketak

Domeketan seiterdietako mezetara joaten ziren beldur galanta pasatuz iluntasunagatik. Gero etxera etorri eta garbiketak: zoruak 'arenau', argizagia eman eta abar.

Nati:-Ostantzian ba aurrera halaxe. Eta gero pixkat haudittu giņanian ba, mezia're hain zan sagraua, ba goizian juten giņan gu bixok seitterdietako mezetara.

Agurne-Baiņa txingorra bazan ere!

Nati:-Juten giņunazenan eta eitten gendunan 'meza-txandia' esaten zakona.

Agurne--Bai. Eta zelako sustuak pasatzen genduzen bidian!

Nati:-Bai. Ba batian bata zatorren bizikletan poliki-poliki argixakin gabian eta bajatzen giņan San Lorentzoraiņo farolakin eta gero handik behera oiņez baiņa argirik gabe, eta baten bat juten baldin bazan goizian lanera edo bizikletiakin atzetik, eta igual poliki-poliki zixenian ba sustuak hartzen genduzen. Eta goizeko seitterdietan igual neguan ere...

Agurne--Pentsau geure ondoren zatorrela, ta holaxe. Baiņa billurrez aidian, e! Bueno, nik pentsatzen dot orduko meziak oinguan doblia balixo zabala.

Nati:-Bai, eta gero seitterdietako mezia entzun, etorri etxera, eta gero bestiak juten zian mezetara eta guk eitten genduzen etxeko lanak. Gaiņera lehen dana zan arenau lejiakin ta hondarrakin. Eta habitaziuetan dana "cera de palo" esaten zakona. Eman zepillua, alanbria, eta astian behin demaseko garbittua etxieri.

Agurne Muguruza Alberdi (1935)

Sallobente-Ermuaran auzoko Garagartza baserrian jaio zen. Umetatik baserrian lan egin beharra izan zuen. Gainera, bost ahizpa zirenez, etxeko eta soroko lanak edo abereen zainketa, euren artean banatu behar izaten zituzten lan guztiak. Auzoko eskolan ibili zen. Gero grabatzen ikasi zuen, eta Eibarko lantegi baterako jardun zuen lanean, grabatzen, damaskinatuak egiten. Ezkondu ostean, kalean jarri ziren bizitzen. Nati ahizparekin batera egin zitzaion elkarrizketa.

Toponimia


Toponimoak

Amaiur [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Arriaga [Baserri auzoak]

Berazeta [baserriak / Azkue (San Roke)]

Etxeberriako txabola [baserriak / Urruzuno]

Irazabaleta [baserriak / Urruzuno]

Larramendi [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]

Oatxiki [baserriak / Aiastia (San Migel)]

Sallobente-Ermuaran [Baserri auzoak]

Urazandi [Kaleko auzoak]

Zuhaitzaetxea [baserriak / Altzola]

EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA ELGOIBARREN


Dokumentuak


Txitxilibakio — 1989-07

Lehortean (Gotzon Garate) — 1980

Jaialdia - Ongarri — 1959

Xalupa

Amatxo — 1969

Idatzia

Lekukotza

elgoibar — Maritxu _Loiola Ugarteburu Elgoibar (1948)
Euskarazko lehen agiri eta batzordeak udaletxean

—Zu udaletxian hasi ziņanian, kontu danak ondiokan erderaz egingo zian udaletxian...

—Bai. Hasi ziren, esan dizudan bezela, ba, lehendabizi ofizial ateratzen ziren idatziak, bai Diputaziorako edo bai beste toki baterako, bi hizkuntzetan ateratzen ziren. Eta gero hasi ziren bilerak, Plenoak, Osoko Bilkurak, hoiek itzultzen. Eta gero baita ere Kulturako Batzordea, e? Batzarrak euskeraz egiten. Baiņa asti haundirik ere ez, e! Ze feriak, jaiak, omenaldiak eta abar… denpora asko hartzen zizuten. Asko. [...]

Elgoibartarren esanetan


Eibarko Ipurua futbol zelaia inauguratu zeneko partiduan,
Elgoibarko Klub Deportiboak aurkeztu zuen hamaikako titularra.
1947 urteko azaroaren 14a.

Neri fubola gustatzen zitzatan, eta Elgoibarko taldeko soziak giņan kuadrillako lagunak. Lehen Elgoibar eta Eibarren arteko partiduak izaten ziran, baiņa gero harek ixo egin zeben goragoko kategorixara. Burruka haundiko partiduak izaten ziran harek, eta jende asko etortzen zan ikustera, Eibartik ere bai. Anbiente ona egoten zan, baiņa batzuetan hasarratu eta dana egitxen ziran.

Teodosia Iriondo Garate

Euren futbol zelaixa izan aurretik, eibartarrak Elgoibarrera etortzen ziran jokatzera. Gogoan daukat Ipurua inauguratu zebeneko eguna. Egun hartan, Domingo Arrillagak, Eibarko medikuak, kopa bat eman zaban inaugurazio partido haura irabazten zabanarentzat. Partidua Eibar eta Elgoibarko taldiak jokau bihar zeben. Eulogio Etxeberriak, orain Bilbon jokatzen dauanaren aittittak, gola sartu zauan, eta Elgoibarrek irabazi zauan 2 eta 0. Gu Txankiaren kamioian juan giņan, Ezkurra txofer zala.
Elgoibarkuak irabazi zebenian, kamioian babestu behar izan gendun, eta korrika batian, handik ospa egin, gure kontra harrika hasi ziralako. Han geldittuz gero, hilko giņuezen.

Eugenio Diego Aranburu

Baten egin genduan partidua Lerunen, Altzolako zaharrak eta gaztiak. Rivero izan zan arbitrua. Elgoibartarra zan, eta Primera Division-eko arbitrua izandakua. Enpatau egin gendun. Etxian jendia hasarratu egin zan, zaharrak eta gaztiak. Hortxe egon zan asuntua; ama, aitta, amama... batzuk gaztien fabore, beste batzuk zaharren fabore... azkenian danak hasarre. Altzolako jende guztia juan zan ikustera. 1960 urtian edo izango zan partidu hori... Baja mordua, gaiņera, gero, eh! Hurrengo egunean lanera juan bihar, eta lanera ezin juan! Partidua kondiziuetan jokau zan; abarkekin jokau bihar zan, bestela, ostikada peligrosuak jo. Gaiņera, elurra egin zauan.

Juan Lariz Garate

Honi buruz


Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]

Atal bakoitzari buruzko informazioa:





Tresna honek atal guztietako testuetan bilatzen du.
Edozein berba zati idaztea aski da,
eta agerpen guztiak bistaratuko ditu.
“Toponimia” eta “Kronika zaharrak” atalek
bilatzaile berezia dute.

Hiztegia
(Elgoibarko euskara)


BARREN, barrena: Zerbaiten beheko aldea. Hitz elkartuen bigarren osagaia askotan. Juaristiko soro barrena? Hiru hill zittuen hamen beheko zelai barrenian.

ERRETOLIKA, erretolikia: Erretolikia euki: Lgart. Meter la chapa, rollo.

HOBE BIHARREZ: Baita On biharrez ere (ik. sarrera). Hobe biharrez esandakua da (berba) hori, gizajua. Penia emate(n) (d)igulako. / Hobe biharrez esan dixat hori, e! Ez (eg)ik gaizki hartu!

LARRE MOTZIAN OHITTU: Gutxirekin bizi izaten ohitu. Hori gaztetan larre motzian ohittuta dagok, eta langille fiņa dok!

PERPEZIO, perpeziua: Perpezioz (metatesiarekin ere bai: prepezioz): Txukun, dotore. Sure moduko neska batek perpezioz ibilli bihar deu.

UME, umia: Umia enkargau: Haurdun geratu. Ba al dakizu Mirenek enkargau dabala?

Esamoldeak
(Elgoibarko euskara)


Artaburua baiņo buru haundixagua euki: Buruhandia denagatik esan ohi da.

Egixa biribilla izan: Benetako egia.

Hamaika holako ikusteko jaixuak gara!: Gauza benetan arraroak, harrigarriak ikusten direnean erabiltzen da.

Kitto: ... eta kitto!: Gauza bati amaiera behin betikoa emateko esaten da. Ari dittuk pixkat ihartzen, eta ihartzen diranian, danak jaurtiko jaittuat, eta kitto!

Potrojorran egon: Lanik egin gabe, gora begira dagoenagatik esaten da, kukuari begira dagoenagatik.

ELGOIBARKO KRONIKA ZAHARRAK


Gizartea - Nekazaritza
Itzaldia.— Euzkadi, 1933-09-30 | Aixerixa
Kirola - Lasterketak
Laisterketa.— El Día, 1931-02-28 | Aixerixa
Kultura - Zinema
Abertzaleak.— El Día, 1930-11-06 | Aberri
Politika - Ekitaldiak
Arana Goiri'tar Sabin.— El Día, 1933-12-02 | Aixerixa
Erlijioa - Jaiak
Kistar bezela ospatu dira erritxadonean izan ditugun [...] Argia, 1934-06-17 | Ixaka, Mirentxu, Aixerixa


elgoibarreraz.eus – Elgoibarko Udala
Kultur Etxea (Euskara Saila)
Kalebarren plaza 3, 1. solairua
20870 Elgoibar – Gipuzkoa
Tel.: 943 744366 – harremanetarako
elgoibarko udala