Berak egindako gurdi kaxak saldu izan ditu.
-Lehen esan dozu burdixak-eta eitten ziņuzela. Zeuretako ala saltzeko?
-Saldu ein nittuan bi horri zerari, horko auzoko lagun bati. Eindda naukazen burkajia etxian edar askua etxerako banakan, eta beste bat einda baneukan goixan apurtzen bazan edo eta ein naban eta beste bat eitteko berari, eta halaxe ein nion.
-Baina zeu arotz modura etxegintzan eta ez za ibili.
-Ez, ez. Nik ekin banio eingo naban eta honezkero millonarixo. Mekauben zotz, ekin banio arotzerixan lagun pare bat hartuta kuadrillan. Ene, oin edozenbat diru etaratzen dabez, edozenbat gero
Arana baserrian jaio zen. Sei anai-arrebatatik bigarrena izan zen. Aita etxekoa eta ama auzoko Goikoetxe baserrikoa zen. Arana baserria Elgoibarko mojena izan zen harik eta liberalak karlisten aurkako gerra irabazi eta kendu zieten arte. Baserria salgai jarri eta Pedroren aitonak erosi zuen. Zortzi urtetik 12ra arte auzoko eskolan ibili zen, dotrina baino ez zuten ikasi. 12 urterekin Eibarrera eramaten zuen esnea astoan, bezeroei banatzeko. Soldadutzan Asturiastik Ebrorainoko frontetan borrokatu zuen. Arana baserrian eman du bizitza guztia. Eibarko Gorosta bailarako Altzubarren baserrikoa zen Petra Iriondorekin ezkondu eta hiru seme-alaba izan zituzten.
Altzola [baserriak / Altzola]
Arostegitxiki [baserriak / Sallobente-Ermuaran]
Bentaetxe (Benta) [baserriak / Aiastia (San Migel)]
Errosario kalea [Kaleak eta plazak]
Intxusadierreka [Errekak]
Kurutzekoa [baserriak / Azkue (San Roke)]
Mugertza [baserriak / Aiastia (San Migel)]
Sagarraga [baserriak / Aiastia (San Migel)]
Upaegitxiki (Upaitxiki) [baserriak / Sallobente-Ermuaran]
Zizilion [baserriak / Idotorbe (San Pedro)]
—Eta zuk euskerazko eskolak emon zittuanian, aurretik ibilita zeozen euskeria erakusten? Planik edo libururik edo ezer bazeukatzuen edo?
—Ez, ez. Atzoegon nitzan ni, , eraņun egon nitzan Donostian eta zabaldu naban kajoi bat eta euskerazko zerak. Esaten naban: nik hau eman naban? Ze liburu ibilli naban? Eta honek danak nik erakutsi nittuan, nik honek danak?
—Zer zien? Orduan euskera baturik eta ez zegoen, ezta?
—Ez, baiņa "zu zara" eta "i aiz" eta. Ni hika sekula ez naiz ibili. "Hi haiz" eta, "hura da" eta "gu gara" eta "gu garenok", eta "gu joan giņan" eta. Hori danak neukazen, da-da-danak hantxe liburuan.
—Eta ze liburu jarraiketan zebein, bertako euskeria edo gipuzkuakua edo?
—Ez, hemengua. [...]
Joxe Gurrutxaga eta bere familia,
Urkiri baserrian, 1930 urte aldera.
Gu guztira hamaika anai-arreba izan gera, eta lo egitteko orduan bi oheko habittaziuak baldin baziran etxian, lau sartzen giņan bakoitzian, gitxienez biņaka.
Markos Arregi Iriondo
Maiorta basarrixan ez genduan atia giltzakin ixten ertetzerakuan, ezta pentsatu ere! Orduan ijitto asko ibiltzen zan, baiņa guk ez genduan iņoiz ixten. Giltz bakarren batzuk egongo ziran orduan. Itxi egitten zan atariko atia, eta gero zakan burdiņ bat hatzaparrakin atia zabaltzeko ibiltzen zana. Burdiņ hori zulo baten sartzen zan. Trankia esaten zitzakon.
Mariano Elustondo Aizpiri
Guk tabernia gendukan San Inazio kalian (gaur egun Trenbide kalia), eta beti egoten zan familixako baten bat bertan. Hala ere, ertetzerakoan beti ibiltzen gendun giltza.
MĒ Rosa Unzueta Iriondo
Lan hau Gotzon Garate bekaren II. deialdiaren bidez burutu da, Elgoibarko Udalaren babesean. Beka honen bigarren deialdiaren ikerketa gaia “Elgoibarko euskarazko ondarea gizarteratzeko egitasmoak edota euskarriak” izan da, eta Gotzon Barandiaran Arteagak aurkeztutako elgoibarreraz.eus lana izan da beka eskuratu duena. [informazio gehiago]
Atal bakoitzari buruzko informazioa:
BAI ZURI ERE!: Adibidez, egun onak opa digunari erantzuteko erabiltzen da. –Egun on! –Bai zuri ere! Edo, bestela, ondorengo hau: Baitta zuri ere! Edota Igualmente!
EPOKA, epokia: 1. Garaia. Kalamuan frentia gelditxu zan, eta, alde batetik eta bestetikan, berba ta eitxen zebela egon tzan epoka bat. 2. Aukera. Epokia izan najuan bizikleta bat erosteko, bigarren eskuko bat.
HAUNDIXA IZAN: DA aditza: Interjekzio moduan: Aundixa do(k) pa!: Haundixa do(k) pa! Oiņ ere zeozer gaizki eiņ al dot?
KUMA / -E, kumia: Atzizki gisa gehienetan, animalien umeak adierazteko: txakurkumia, txarrikumia, katakumak...
PARTI(D)U: DU aditza. Repartir. Oin ogi partitzen ibiltzen dok, ba? Hauraxe!
TXOST: Zerbait nonbait sartzean ateratzen den zarataren onomatopeia; adibidez, kanika bat zuloan, edo pelota ezker-pareta eta lurra elkartzen diren lerroan. Txost egiņez amaittu juan pelota partidua.
Amorraua izan: Zerbaiten oso zalea izan. Bai, bai, juan bertara eta arraiņa, peskan. Eta amorrauak giņan gu, hau Kondia difuntua? Haura ta...
Daguanian bon-bon, ez daguanian egon: Dagoenean aprobetxatu behar dela adierazteko erabiltzen da.
Gosiak hil biharrian egon: Oso gosetuta egon. Ikus Gosiak amorratzen egon.
Kanpolarrosia izan: ĢKanpuan uso, etxian otsoģ izatea (ikus esamolde hori). Hori kanpolarrosia dok, gero, e!
Perra hotsa atara: Korrika batean ihesi joan. Keixak harrapatzen a(r)i zala basarrittarra etorri dok; arek atara jok perra hotsa!
